AEROSOLEN

Doe onderzoek naar luchtvervuiling met de zonfotometer van NASA / KNMI

Niveau: bovenbouw H/V
Vakken: na/sk/nlt/(ak)

Doe je mee met aerosolen onderzoek?

Nederlandse leerlingen hebben al gezorgd dat NASA nu anders aankijkt tegen de metingen van de Aura satelliet. Ook jij kunt helpen daarin meer inzicht te krijgen.

Wij wensen je veel succes!

  • Jos van Geffen, aerosolen wetenschapper op het KNMI
  • Pieternel Levelt, hoofd aardobservatie KNMI, bestuurslid GLOBE
  • Gerard van der Steenhoven, directeur KNMI, ambassadeur GLOBE
Jos van Geffen, wetenschapper aerosolen, KNMI

Jos van Geffen
Aerosolen wetenschapper KNMI

Aerosolen verspreiding Europa

Wat zijn aerosolen?

Aerosolen zijn kleine stof- en waterdeeltjes in de lucht.
Zoals op de kaart hiernaast te zien, is er een relatie tussen de hoeveelheid verkeer en/of industrie en de concentratie aerosolen.
Aerosolen hoog in de atmosfeer dragen waarschijnlijk bij aan het verminderen van het broeikaseffect. Maar er is nog veel onzeker en er moet nog veel onderzoek worden gedaan.

NASA satelliet

De Aura satelliet van NASA heeft een door het KNMI ontwikkeld instrument aan boord: OMI. Hiermee wordt de aerosol concentratie vanuit de ruimte in de gaten gehouden.

 

Aura_satellite
bg2

Meedoen met onderzoek?

Om de kwaliteit van de metingen in de gaten te houden en te verbeteren worden deze satellietmetingen gecontroleerd met metingen vanaf de grond.

Ook leerlingen kunnen helpen door met de zonfotometer de hoeveelheid aerosolen in de atmosfeer te bepalen en te vergelijken met de satelliet.

 

 

Benodigde meetinstrumenten​

materialen aerosolen

 

Bestellen

  • KNMI Zonfotometer. Voor GLOBE leden in bruikleen te krijgen door een mail te sturen naar info@globenederland.nl. Lees voorwaarden…
  • Nieuw! Calitoo Zonfotometer. Deze zijn recentelijk door de ruimtevaartorganisatie van Frankrijk (CNES) ontwikkeld en moderner, beter, nauwkeuriger en handiger in gebruik dan de modellen dan de modellen die tot nu toe gratis ter beschikking werden gesteld door het KNMI, zie uitleg op website van het KNMI.
    Bestel de Calitoo.
  • Overige instrumenten zijn op veel scholen al wel beschikbaar of zijn anders via diverse winkels verkrijgbaar. Bijvoorbeeld:
Zonfotometer

KNMI Zonfotometer

calitoo_md

Calitoo zonfotometer

Download de app voor het doorgeven van GLOBE metingen (data)

1. Doe de metingen en noteer ze

  • Overpass predictor (hiermee kun je bepalen wanneer de Aura satelliet overkomt, dit is interessant om waarnemingen te vergelijken met je eigen waarnemingen, maar niet verplicht)
  • Protocollen (hierin staat beschreven hoe de metingen uitgevoerd moeten worden).

​2. Metingen doorgeven
Verzend je metingen naar de GLOBE database zodat iedereen ze kan zien en gebruiken voor onderzoek. Voor het doorgeven heb je een account nodig.
Er zijn twee manieren om de metingen door te geven (wij raden de app aan!):

  1. Data Entry App: Android | iPhone
    Handleiding app
  2. Website: noteer je metingen op het dataformulier en geef ze daarna door via website
    Handleiding website

​3. Bekijk metingen
Alle metingen komen in de internationale database van GLOBE zodat ze voor leerlingen en wetenschappers wereldwijd beschikbaar zijn. Ga naar het visualisatiewebsite om de data te bekijken. Handleiding visualisatie

Wat leuk dat je met deze KNMI/GLOBE module over Aerosolen aan de slag gaat! Mee doen met GLOBE betekent onderzoek doen dat je deelt met leerlingen en wetenschappers over de hele wereld.

Meer info over GLOBE…

Engelstalige instructievideo over GLOBE aerosolen

Schermafbeelding 2016-02-17 om 10.56.08

Prof. Pieternel Levelt vertelt over satellietonderzoek naar aerosolen op SchoolTV

Stappenplan

Wilt u meedoen met GLOBE aerosolen? Volg dan onderstaand stappenplan:

  1. Word lid van GLOBE.
  2. Kijk in de tab meetinstrumenten wat u eventueel nog nodig hebt en bestel dit.
  3. Download de docentenhandleiding (gebruik je GLOBE wachtwoord)​ en gebruik deze om een goede les op te zetten.  Informatie over het gebruik van de verschillende GLOBE-accounts vind je in de handleiding.
  4. Print de leerlingenhandleiding of laat de leerlingen deze downloaden van de tab leerlingen.
  5. Laat de leerlingen de metingen doen en deze noteren op het dataformulier of doorgeven via de app (zie tab metingen). Voor meer informatie, zie de handleiding over data invoer.

Typische lesopzet

  • Begin met één of meer klassikale les(sen) om de theorie en praktische kanten uit te leggen. De aerosolenfilm in het tabblad leerlingen kan u daarbij helpen.
  • Vervolgens doen leerlingen  iedere dag in groepjes van 2 a 3 de metingen. Het is mogelijk om elke week andere leerlingen verantwoordelijk te maken voor de metingen zodat je de hele campagne door data genereert.
  • Het doen van de metingen kost ongeveer 15 minuten per dag. Op het moment van de meting mag er in de buurt van de zon geen enkele bewolking zijn (ook geen sluier of cirrus bewolking).
  • Een andere mogelijkheid is het opnemen van de aerosolen campagne in een projectweek. Ook kun je het gebruiken om een praktische opdracht of profielwerkstuk te laten doen.

NLT lesmodule Aerosolen en vuile lucht (HAVO)

Deze NLT module aerosolen en vuile lucht heeft een schat aan informatie en proefjes over aerosolen. Door deze te combineren met een GLOBE lidmaatschap voegt u een praktische component toe aan de NLT module. U krijgt bij deelname aan GLOBE van het KNMI een zonfotometer in bruikleen toegestuurd. De metingen die de leerlingen hier mee doen, worden ingevoerd in de internationale database en zijn daarmee beschikbaar voor wetenschappers en leerlingen over de hele wereld.

Meer info

Het KNMI heeft een speciale GLOBE Aerosolen pagina.

Engelstalig lesmateriaal (CLIL tip voor tto scholen!)

Engelstalige GLOBE Aerosolen website met diverse lesmaterialen

Expert docent

Koen Michels

Koen Michels
Docent natuurkunde, Sophianum, Gulpen

E-mail: k.michels@lvo-heuvelland.nl

Onderzoekscyclus

Om een gedegen onderzoek te doen volg je de onderzoekscyclus. Dit betekent o.a. dat je van te voren goed nadenkt over een onderzoeksvraag en vervolgens een plan opstelt.

Lees meer over de onderzoekscyclus…

cyclus zonder alles er omheen

Wetenschappelijke publicatie GLOBE

In 2006 toonde het KNMI aan in een wetenschappelijke publicatie in het Journal of Geophysical Research dat metingen van GLOBE leerlingen maar iets onnauwkeuriger waren dan professionele metingen, maar doordat het er meer zijn, kunnen ze toch toegevoegde waarde hebben voor onderzoek. Bekijk uitgebreide lijst van publicaties van GLOBE…

Mee doen?