NO2 in de lucht

Onderzoek naar luchtkwaliteit met KNMI en RIVM

Onderzoek naar luchtkwaliteit met KNMI en RIVM

Leerlingen helpen KNMI met satelliet validatie

Onder begeleiding van een wetenschapper van het KNMI en van het RIVM hangen leerlingen speciale meetbuisjes op. Ze zoeken daarbij naar plekken waar de NO2 concentratie hoog of juist laag is.

De metingen worden door het KNMI gebruikt om satellietwaarnemingen beter te kunnen interpreteren (satellietvalidatie). Het RIVM gebruikt de gegevens ook voor het krijgen van een beter beeld van NO2 verspreiding in Nederland. Meedoen is super leerzaam!

Leerlingen vergelijken hun metingen met die van de Tropomi satelliet

Wetenschapper Bas Mijling van het KNMI legt het project uit. 


Aanmelding  voorjaarscampagne 2024 gesloten

Lijkt het je leuk om met je leerlingen mee te doen met dit project? In het voorjaar starten we een nieuwe campagne en wordt er gemeten van 28 februari t/m 28 maart.

De meetperiode zal worden afgetrapt met een online kick-off waarbij het lesmateriaal wordt gepresenteerd en de wetenschappers achtergrondinformatie geven. 

Nieuw: mogelijkheid tot internationale samenwerking. Dit jaar wordt er voor het eerst het Europese Air Quality Congres worden gehouden. Leerlingen kunnen dan hun eigen resultaten presenteren aan andere leerlingen uit heel Europa.

De aanmelddeadline is 8 februari

Nog geen lid van GLOBE?
word lid!

Planning

Tijdlijn

Meedoen kan tijdens speciale meetcampagnes waarbij de leerlingen de buisjes voor een maand ophangen. 

15 febr
2024
Online Kick-off Voorjaar 2024
28 febr - 28 mrt
2024
Meetcampagne voorjaar 2024

Leerlingen zullen op 28 febr (+ of - 1 dag) de Palmes buisjes ophangen en op 28 mrt (+ of - 1 dag) de buisjes ophalen.  

april
2024
Data analyseren

De buisjes worden door een laboratorium geanalyseerd. Zowel de leerlingen als de wetenschappers analyseren de resultaten van de najaarscampagne. 

7 juni
2024
Science Fair

Het beste leerlingenteam van iedere school kan hun resultaten komen presenteren aan de wetenschappers van o.a. KNMI en RIVM en aan de andere leerlingen op de GLOBE Science Fair op Wageningen Universiteit. 

Lesmateriaal

Wat ontvang je?

Deelnemende scholen ontvangen kosteloos een lesproject voor 1 klas:

  • Lesmateriaal
  • Workshop (online) over NO2 en TROPOMI.
  • Feedback en ondersteuning tijdens het project

Let op: er is in deze campagne maar ruimte voor beperkt aantal scholen, dus meld je snel aan!

<<< Palmes buisje
Dit is een plastic buisje met een chemisch reagens dat omgevings-NO2 absorbeert.

Lesmateriaal

Leerdoelen

Niveau: Havo/vwo ob+bb, vmbo bb
Vakken: na/sk/bi/ak/O&O/science

In de 2 basislessen leren de leerlingen:

  1. Hoe zij zelf op wetenschappelijke wijze hun leefomgeving kunnen monitoren en wat het belang daarvan is.
  2. Onderzoeken hoe de NO2 uitstoot per locatie kan verschillen en hoe dit komt. Ze vergelijken hiertoe de 8 meetlocaties rondom de school onderling en ze vergelijken de schoolresultaten met die van andere deelnemende scholen.
  3. Wat het belang is van satellieten (en de validatie daarvan) voor een beter wereldwijd begrip van het milieu (specifiek NO2). Ze vergelijken daartoe de resultaten van alle deelnemende scholen met de Tropomi satelliet gegevens. 

Wil je meer dan 2 lessen aan het project besteden? Dan hebben we de volgende ideeën voor verdiepingsopdrachten. In het lesmateriaal zullen we hier aandacht aan besteden:

  • Alle vakken: wat de “stikstofcrisis” en welke rol speelt NO2  daarin?
    W
    at mogelijkheden zijn om de uitstoot van NO2 (zelf) te verminderen?
    De internationale component van milieuproblemen.
  • Biologie: stikstofkringloop en de rol die de mens hierin speelt. Ook kan je aandacht besteden aan de impact van stikstofoxiden op onze gezondheid.
  • Scheikunde: stikstof komt in verschillende verbindingen voor in onze leefomgeving. Bij scheikunde kan je stilstaan bij de ontstaanswijze van deze stikstofverbindingen en hun rol bij het ontstaan van (secundair) fijnstof. Op die manier is er een mooie connectie te maken met het GLOBE fijnstof onderzoek. Ook de werking van het Palmes buisje zelf is een interessant onderwerp voor scheikunde.
  • Aardrijkskunde: Luchtkwaliteit en stedelijke vraagstukken zijn onderwerpen die bij aardrijkskunde aan bod komen. Ook kan je stilstaan bij de geografische spreiding van stikstofuitstoot of bronnen van stikstof en aardobservatie door satellieten. 
  • Natuurkunde: werking van satellieten.
  • O&O: iedere provincie en veel gemeenten in Nederland hebben het Schone Lucht Akkoord (zie hieronder) ondertekend. Dit zijn hele mooie potentiële opdrachtgevers.

Lesmateriaal

In de klas

Het project kan in 2 lessen uitgevoerd worden. Tussendoor moeten de buisjes opgehangen en weer verzameld en opgestuurd worden door de leerlingen.

  • Les 1: maken meetplan
    Deze les begint met een filmpje waarin de wetenschappers van KNMI en RIVM uitleggen waarom en hoe de leerlingen mee gaan doen.
    Aan de hand van een Powerpoint en werkblad maken de leerlingen vervolgens een meetplan. Ze onderbouwen daarin waar ze de 10 meetbuisjes op gaan hangen. Deze locaties geven ze door via de website.
  • Huiswerk: buisjes ophangen en ophalen
    Leerlingen hangen zelfstandig Palmes buisjes op, zoals aangegeven in meetplan. Na een maand halen ze de buisjes weer op en versturen ze de buisjes naar het lab voor analyse.
  • Les 2: verwerken resultaten
    Leerlingen gaan de data interpreteren aan de hand van een werkblad of ze proberen een vooraf geformuleerde onderzoeksvraag te beantwoorden. Ook de betrokken wetenschapper zal een analyse maken op basis van de resultaten van de Palmes buisjes en de Tropomi satelliet. 

De verwerkings- en verdiepingswerkbladen bieden mogelijkheden om er meer lessen aan te besteden.

Lesmateriaal

Lesmateriaal 

Wil je educatieve meerwaarde bereiken en voor meer verdieping zorgen, gebruik dan ook onderstaande lesmaterialen.

Engelstalig
In Ierland doen wel 200 scholen mee aan het NO2 project. 
Het engelstalige lesmateriaal dat ze gebruiken kun je bekijken op deze website van Ireland Air Quality Campaign.
Let op: Het lesmateriaal wijkt wat af van het Nederlandse lesmateriaal, omdat ze bijv. 3 buisjes ontvangen i.p.v. 10 en de gegevens niet met data van een satelliet vergelijken. Ook volgen ze een andere meetperiode. 

Gegevens doorgeven – voorjaar 2024

 Tijdens het ophangen en ophalen van het buisje is het belangrijk dat je de survey invult voor elk afzonderlijk buisje. Er is een aparte survey voor het ophangen van het buisje en een aparte voor het ophalen van het buisje. 

Na het uploaden in de survey zijn je gegevens openbaar te bekijken en kun je dus jouw gegevens vergelijken met die van andere leerlingen. Ook kunnen de wetenschappers ze gebruiken voor hun onderzoek.

Resultaten – voorjaar 2024

In het voorjaar 2024 (28 februari – 28 maart 2024) zijn door 20 scholen Palmes buisjes opgehangen.
Hieronder vind je de resultaten:

ArcGIS

Bekijk hieronder de gegevens van de survey die is ingevuld tijdens het ophangen van de buisjes door de leerlingen. Op de kaart is de hypothese zichtbaar. Door te klikken op een locatie zijn alle gegevens zichtbaar die zijn ingevuld in de survey.
Bekijk de legenda door op de 3 horizontale strepen (rechtsboven) te klikken.
Je kunt de kaart ook zien door op onderstaande knop te klikken.  

Resultaten – najaar 2023

In het najaar 2023 (28 september – 26 oktober 2023) zijn door 16 scholen Palmes buisjes opgehangen.
Hier vind je de resultaten:

  • Door wetenschapper Bas Mijling is een uitgebreid Analyse rapport geschreven op basis van resultaten van de Palmes buisjes en van TROPOMI. Tijdens een Meet&Greet (7-12-2023) is dit rapport mondeling toegelicht. 
  • Door wetenschapper Bas Mijling is ook een brief aan de leerlingen opgesteld voor de leerlingen die hebben meegeholpen
  • Ook zijn alle resultaten te vinden in deze Excel-tabel
  • En hieronder vind je de resultaten weergegeven in kaarten:  
Samen meten (RIVM)

Bekijk hieronder de resultaten van de NO2-concentratie van de Palmes buisjes. Op het samenmeten-portaal van het RIVM zullen binnenkort ook de resultaten van TROPOMI zichtbaar zijn door op onderstaande knop te klikken.  

ArcGIS

Bekijk hieronder de gegevens van de survey die is ingevuld door de leerlingen op een kaart met ArcGIS. Op de kaart is de hypothese zichtbaar en of de locatie een schoolplein is. Door te klikken op een locatie zijn alle gegevens zichtbaar die zijn ingevuld in de survey.
Bekijk de legenda door op de 3 horizontale strepen (rechtsboven) te klikken.
Je kunt de kaart ook zien door op onderstaande knop te klikken.  

Gegevens bekijken – voorjaar 2023

In het voorjaar 2023 zijn door 10 scholen Palmes buisjes opgehangen.
Hieronder zie je de resultaten van de testperiode 17 maart – 14 april 2023

Samen meten (RIVM)

Bekijk hieronder de resultaten van de NO2-concentratie van de Palmes buisjes en TROPOMI op het samenmeten-portaal van het RIVM door op onderstaande knop te klikken.  

ArcGIS

Bekijk hieronder de gegevens van de survey die is ingevuld door de leerlingen op een kaart met ArcGIS. Op de kaart is de hypothese zichtbaar en of de locatie een schoolplein is. Door te klikken op een locatie zijn alle gegevens zichtbaar die zijn ingevuld in de survey.
Bekijk de legenda door op de 3 horizontale strepen (rechtsboven) te klikken.
Je kunt de kaart ook zien door op onderstaande knop te klikken.  

Wetenschappers

Wetenschappers van het KNMI als het RIVM zijn bij dit project betrokken.
Ze gebruiken de data voor hun onderzoek, dragen bij aan het lesmateriaal en geven feedback.

Bas Mijling - KNMI

Bas gaat metingen vanuit de ruimte vergelijken met de metingen van leerlingen om zo de satellietwaarnemingen beter te kunnen interpreteren (satellietvalidatie).

Hester Volten - RIVM

Hester gebruikt de gegevens van de leerlingen voor het krijgen van een meer verfijnd beeld van NO2 verspreiding in Nederland.

???

Vragen?

Heb je nog vragen over deelname aan de campagne?
Neem contact op met Dorien Dorresteijn
Mail: dorien@globenederland.nl
Telefoon: 06 41612023

Schone Lucht Akkoord

SLA 

GLOBE werkt binnen dit project samen met het Schone Lucht Akkoord. Dit is een akkoord tussen Rijk, provincies en een groot aantal gemeenten om de luchtkwaliteit (en daarmee de volksgezondheid) te verbeteren.

NO2 campagne

Partners

KNMI – wetenschappelijke partner
RIVM – wetenschappelijke partner
Schone Lucht Akkoord (SLA) – inhoudelijke partner en sponsor
Netherlands Space Office (NSO) – financier van Palmes buisjes