WATERKWALITEIT

Onderzoek de chemische waterkwaliteit

Niveau: vmbo, onderbouw H/V Vakken: bi/sk/(ak)

Doe je mee?

“Jij en andere leerlingen over de hele wereld kunnen helpen bij het ontdekken van nieuwe dingen. Dat kan je doen door het verzamelen van gegevens in wateren in de omgeving van je school. In dit onderzoek kijk je naar de chemische waterkwaliteit. Het is erg leuk om dit te combineren met de biologische waterkwaliteit door mee te doen met de Nationale Waterdiertjestelling. Zo kun je bijvoorbeeld gaan bestuderen welke ongewervelde dieren er eigenlijk leven in die sloot of die plas en wat de relatie is met de chemische kwaliteit van het water.

Ik wens je veel plezier bij het doen van onderzoek aan water.”

Edwin Peeters
GLOBE wateronderzoeker, Wageningen University & Research

Edwin Peeters (WUR)

Filmpje van Leraar24 over GLOBE Water

Meedoen met onderzoek?
In deze video volgen we de leraar van twee gymnasium-2 klassen die onderzoek doen voor GLOBE. We zien hoe hij de leerlingen eerst voorbereidt tijdens een klassikale les, daarna begeleidt hij ze tijdens het veldwerk. Alle gegevens uit het veldwerk worden daarna op school verder bestudeerd. De leraar laat de leerlingen samenwerken en ondersteunt hen bij het invoeren van de bevindingen in de database. Er wordt besproken wat er allemaal van jou als leraar verwacht wordt wanneer je leerlingen begeleidt bij het doen van wetenschappelijk onderzoek.

Benodigde meetinstrumenten
  • Secchi schijf of buis (helderheid)
  • Thermometer (watertemperatuur)
  • Opgelost zuurstof (kit met Winkler methode)
  • EGV-meter (elektrische geleidbaarheids)
  • pH-meter of -strookjes
  • Nitraat testkit

Bestellen
GLOBE verkoopt zelf geen meetinstrumtenten. Hieronder volgen enkele tips voor webshops:

Secchi schijf om doorzicht te meten

Download de app voor het doorgeven van GLOBE metingen (data).

1. Metingen doen
In de protocollen wordt uitgelegd hoe de metingen uitgevoerd moeten worden.

​2. Metingen doorgeven
Verzend je metingen naar de GLOBE database zodat iedereen ze kan zien en gebruiken voor onderzoek. Voor het doorgeven heb je een account nodig.
Er zijn twee manieren om de metingen door te geven (wij raden de app aan!):

  1. Data Entry App: Android | iPhone
    Voor het direct doorgeven van alle data. Zie: handleiding app.
  2. Website: noteer je metingen op het dataformulier en geef ze daarna door via de website. Zie: handleiding website.

Optioneel: combineer het chemisch onderzoek naar water met de Nationale Waterdiertjes-telling om te onderzoeken wat de biologische waterkwaliteit is.

​3. Metingen bekijken
Alle metingen komen in de internationale database van GLOBE zodat ze voor leerlingen en wetenschappers wereldwijd beschikbaar zijn. Ga naar de visualisatiewebsite om de data te bekijken. Kijk hier voor de handleiding over visualisatie.

Hoe gebruik je GLOBE Water in de klas?

Dit onderzoek is gericht op de fysisch-chemische kwaliteit van water. Dit is eventueel uitstekend te combineren met onderzoek naar de biologische waterkwaliteit aan de hand van de Nationale Waterdiertjes-telling.
De module is opgedeeld in vijf fases die de stappen van wetenschappelijk onderzoek voorstellen. Elke fase is onderverdeeld in één of meerdere lessen. In de docentenhandleiding staat een overzicht van de fases. Je kunt zelf bepalen welke delen van de module je wel of niet uit wilt voeren. De eerste lessen zijn een introductie en daarna volgen de onderzoekslessen waarin de leerlingen het doen van metingen oefenen in de klas. Daarna bedenken de leerlingen een eigen onderzoek.

Je kunt de GLOBE metingen ook zonder deze lessen uitvoeren, maar we raden je sterk aan om in elk geval onderzoeksles 2 te behandelen met de leerlingen. Onderzoeksles 1 is uitermate geschikt om de nieuwsgierigheid te prikkelen en zeer aan te raden voor leerlingen die niet gewend zijn onderzoeksinstructies te volgen en meetapparatuur te gebruiken.

Vaak gebeurt er op school al een waterproject. Met een kleine aanpassing kun je jouw huidige project omzetten naar GLOBE, wat betekent dat de waarnemingen van de leerlingen wereldwijd gedeeld zullen worden.

Stappenplan
Wil je meedoen met GLOBE Waterkwaliteit? Volg dan onderstaand stappenplan:

  1. Word lid van GLOBE.
  2. Kijk in de tab meetinstrumenten wat je eventueel nog nodig hebt en bestel dit.
  3. Download de docentenhandleiding en eventueel de Powerpoint (gebruik je GLOBE wachtwoord)​ en gebruik deze om een goede les op te zetten. Informatie over het gebruik van de verschillende GLOBE-accounts vind je in de handleiding.
  4. Print de leerlingenhandleiding of laat de leerlingen deze downloaden van de tab leerlingen.
  5. Laat de leerlingen de metingen doen en deze noteren op het dataformulier of doorgeven via de app (zie tab metingen). Voor meer informatie, zie de handleiding over data invoer.

Lesmaterialen tto

Alexandre Meijer
Docent biologie, Leidsche Rijn College, Utrecht
Wil je meer info over GLOBE Water van een ervaren docent, neem dan contact op: ameijer@lrc.nl

Renate Boxem
Docent scheikunde, Vellesan College, IJmuiden
Wil je meer info over GLOBE Water van een ervaren docent, neem dan contact op: R.Boxem@vellesancollege.nl

Lesideeën en inspiratie

Vergelijk het water
Opzet: leerlingen gaan klassikaal naar een sloot of plas in de buurt van de school. Hier verzamelen zij data. Zo kun je groepjes leerlingen nitraatmetingen laten doen op verschillende locaties en zo de invloed van landgebruik op de waterkwaliteit onderzoeken. De data kunnen ze verder onderzoeken in de klas.
Lesduur: 2 lesuren (of een projectmiddag)
Moment van onderzoek: hele jaar lang (verschilt per protocol)
Vakken: biologie, aardrijkskunde, scheikunde

Onderzoekscyclus

Om een gedegen onderzoek te doen volg je de onderzoekscyclus. Dit betekent o.a. dat je van te voren goed nadenkt over een onderzoeksvraag en vervolgens een plan opstelt. Zie plaatje rechts.

Stap voor stap uitleg

Klik op de button hieronder om stap voor stap uitleg te krijgen hoe je GLOBE wateronderzoek kunt doen volgens de onderzoekscyclus.

Meedoen?