GLOBE Science Fair
Informatie

Stap 1

Oriënteer

Wat willen jullie onderzoeken?

De eerste stap is om een onderwerp te kiezen dat jullie willen onderzoeken. Bij GLOBE zijn er veel verschillende onderzoeksprojecten waar jullie uit gaan kiezen. Door deze projecten te bekijken, zie je wat er allemaal mogelijk is en gaan jullie een onderwerp kiezen voor jullie eigen onderzoek!

Bij elk GLOBE-project hoort een protocol waarin stap voor stap wordt uitgelegd hoe je het onderzoek uitvoert en welke metingen je doet. Ook in deze protocollen kunnen jullie inspiratie vinden en ontdekken hoe wetenschappers te werk gaan. De protocollen kun je vinden bij de onderzoeksprojecten.

Hebben jullie een onderwerp gevonden?

Mooi! Dan kunnen jullie aan de slag met de volgende activiteiten om het onderwerp beter te begrijpen en alvast na te denken over een mogelijke onderzoeksvraag.

• Lees het protocol goed door en kijk welke metingen je moet doen
• Probeer meetinstrumenten alvast uit en experimenteer ermee
• Zoek informatie op over het onderwerp
• Bespreek de bevindingen met elkaar of met een docent.

Wat is het resultaat van deze oriëntatie?

Aan het einde van deze stap hebben je een lijst met vragen of ideeën die jullie interessant vinden om te onderzoeken. Vanuit deze lijst kun je een duidelijke onderzoeksvraag opstellen (stap 2!).

TIP: Een goed onderzoek richt zich vaak op iets dat nog niet bekend is. Probeer dus te zoeken naar “gaten” in de kennis: dingen waar nog geen duidelijk antwoord op is.

Stap 2

Stel onderzoeksvraag

Wat gaan jullie onderzoeken?

Tijdens de oriëntatiefase zijn er hopelijk al veel vragen opgekomen. Jullie gaan nu op basis van de vragen die iedereen heeft bedacht één duidelijke hoofdvraag voor jullie onderzoek opstellen. Dit is de belangrijkste vraag waar jullie hele project om draait en die jullie met jullie posterpresentatie op de Science Fair gaan beantwoorden! Alles wat je onderzoekt, meet en analyseert helpt uiteindelijk om deze vraag te beantwoorden. 

Hoe weet je of een onderzoeksvraag goed is?

Gebruik de eigenschappen van een goede onderzoeksvraag:

• Specifiek: je weet precies wat je gaat onderzoeken
• Meetbaar: je kunt er een antwoord op vinden met experimenten of metingen
• Haalbaar: je kunt het uitvoeren binnen de tijd en met de middelen die je hebt

TIP: Gebruik voor het opstellen van een goede vraag de lijst met eigenschappen in het werkblad onderzoek doen.

Hebben jullie een onderzoeksvraag bedacht?

Dan kunnen jullie door met het opstellen van deelvragen! Deelvragen zijn kleinere vragen die je helpen om stap voor stap informatie te verzamelen. Door eerst de antwoorden op deze kleinere vragen te vinden, krijgen jullie steeds meer kennis over het onderwerp. Je kunt deelvragen zien als losse puzzelstukjes en als je alles stukjes hebt gevonden en gelegd, zie je het hele plaatje en kun je de hoofdvraag beantwoorden.

Als jullie dit gedaan hebben kun je door met het opschrijven van jullie verwachting (wat denken jullie dat de resultaten gaan laten zien?), dat heet een hypothese. Deze stap is niet verplicht, maar wel heel handig. Een hypothese moet je kunnen uitleggen, bijvoorbeeld met informatie die jullie al hebben gevonden in stap 1.

Mag je een onderzoeksvraag nog aanpassen?

Zeker! Het is absoluut niet zo dat je onderzoeksvraag na stap 2 vast staat. Soms zul je merken dat jullie de deelvragen (stap 2) of het onderzoeksplan (stap 3) willen bedenken, en de onderzoeksvraag toch te groot, te moeilijk of niet goed meetbaar blijkt. Dan mogen jullie de vraag gewoon aanpassen zodat het onderzoek wel weer goed uitvoerbaar is.

TIP: Kijk in dit geval weer even goed naar de lijst met eigenschappen in het werkblad onderzoek doen en vraag eventueel of een docent de onderzoeksvraag te controleren.

Stap 3

Ontwikkel je onderzoeksplan

Hoe gaan jullie de vragen beantwoorden?

Jullie hebben nu een onderzoeksvraag bedacht. De volgende stap is bedenken hoe jullie ervoor gaan zorgen dat jullie op de Science Fair een antwoord hebben. Dit doe je door een onderzoeksplan op te stellen!

Waarom is een onderzoeksplan belangrijk?

Een goed plan bepaalt voor een groot deel hoe het onderzoek verloopt. In wetenschappelijk onderzoeken besteden onderzoekers vaak wel 30% van hun tijd aan de eerste 3 stappen van de cyclus. Dit lijkt veel, maar met een goede basis voorkomen ze later problemen of tijdverlies verderop in de cyclus.

Wat zetten jullie in het onderzoeksplan?

In het onderzoeksplan gaan jullie een aantal vragen beantwoorden over het onderzoeksproces. Het om de antwoorden op papier te zetten, zodat jullie ze er tijdens het voorbereiden van de posterpresentatie bij kunnen pakken, maar ook om duidelijke afspraken met elkaar te maken. Als jullie zelf nog extra vragen bedenken die relevant lijken voor het proces van jullie onderzoek mag dat altijd, het gaat immers om júllie onderzoeksproces!

Voorbereiding

• Welke kennis hebben jullie nog nodig om je vraag te beantwoorden?
• Welke bronnen gaan jullie gebruiken?
• Wie doet wat in jullie groep?
• Bij wie kunnen jullie hulp vragen als dat nodig is?

Methode

• Welke metingen of observaties gaan jullie doen?
• Hoe vaak en wanneer gaan jullie meten?
• Welke meetapparatuur of hulmiddelen hebben jullie nodig? Zijn die beschikaar?

Gegevens en analyse

• Hoe gaan jullie gegevens opslaan en organiseren?
• Hoe gaan jullie de gegevens netjes bewaren?
• Welke gegevensbronnen gebruiken jullie?
• Hoe gaan jullie je gegevens analyseren?

Dit is een goed moment om even te checken: Past het plan nog goed bij de onderzoeksvraag?

• Ja → jullie kunnen verder met de volgende stap!
• Nee → pas het plan aan (stap 3), of stel de onderzoeksvraag iets bij (stap 2).

Presentatie

Uiteindelijk laten jullie je onderzoek zien tijdens de GLOBE Science Fair, dit gaan jullie met een onderzoeksposter doen.

TIP: Maak foto’s en hou het onderzoeksproces goed bij. Dit helpt enorm verderop in het proces als jullie de poster gaan maken.

Stap 4

Verzamel gegevens (data)

Hoe gaat het verzamelen van data?

Nu ga jullie echt aan de slag. Jullie gaan de metingen, observaties of interviews uitvoeren volgens je onderzoeksplan. Een goed begin is het halve werk, denk daarom aan een goede voorbereiding voor de dataverzameling!

Hoe bereiden jullie de metingen voor?

Dit is natuurlijk bij ieder onderzoek anders, maar er zijn wel een paar stappen die voor bijna elk onderzoek hetzelfde zijn:

• Bepaal waar en wanneer je gaat meten
• Zet alle meetapparatuur klaar
• Zorg dat je een goede manier hebt om je gegevens op te slaan (als het goed is hebben jullie hierover nagedacht in stap 3)

Waar moet jullie goed op letten?

• Veiligheid!!
  Werk altijd veilig en gebruik apparatuur op de juiste manier.
• Nauwkeurigheid
  Zorg dat je metingen zo precies mogelijk zijn.
• Proefmetingen
  Doe eerst een paar testmetingen. Zo kunnen jullie oefenen met meten en controleren of alles goed werkt.
  Bij een enquête kun je bijvoorbeeld eerst testen of de vragen duidelijk zijn.
• Voldoende gegevens
  Verzamel liever te veel gegevens dan te weinig. Te weinig data kan het moeilijk maken om je onderzoek goed af te ronden.
• Noteer belangrijke omstandigheden
  Schrijf dingen op die invloed kunnen hebben op de metingen, zoals het weer, locatie, tijd of andere invloeden.
• Bewaar je gegevens goed
• Schrijf jullie metingen overzichtelijk op en sla ze op een plek op waar de hele groep erbij kan als het goed is hebben jullie ook hier over nagedacht in stap 3).
• Noteer tijdens het onderzoek opvallende resultaten Dit kunnen dingen zijn die anders lopen dan verwacht, data die jullie verbaast omdat het niet overeenkomt met de hypothese uit stap 2, of dingen die jullie nog later willen uitxzoeken. Deze aantekeningen helpen later bij het analyseren van de resultaten en het maken van de poster.

Stap 5

Analyseer gegevens

Wat zien jullie aan de data?

Nu jullie de data hebben verzameld gaan jullie kijken wat de gegevens eigenlijk betekenen, dit gaan jullie doen door de gegevens te analyseren. Analyseren betekent dat je data zo verwerkt dat je conclusies kunt trekken, deelvragen kunt beantwoorden en uiteindelijk een antwoord vindt op de onderzoeksvraag.

Hoe je dat precies doet, hangt af van je onderzoek.

Hoe zetten jullie gegevens overzichtelijk neer?
Probeer jullie data zo duidelijk en beknopt mogelijk weer te geven. Dat kan bijvoorbeeld met een grafiek, diagram, kaart of tabel.

Bij elke figuur (grafiek, kaart of diagram) schrijven jullie een korte beschrijving met uitleg over wat er te zien is. Om de data overzichtelijk weer te geven moet je deze misschien eerst nog bewerken, bijvoorbeeld door berekeningen uit te voeren (bijvoorbeeld gemiddelden berekenen per meetlocatie).

Tips voor het analyseren van de metingen

• Soms zijn er metingen die sterk afwijken van de rest van de metingen, dat noemen we ‘uitschieters’. Bedenk wat jullie met deze uitschieters gaan doen. Zijn deze metingen te verklaren door iets opvallend tijdens het meten (denk aan stap 3)?
• Vergelijk (als dat mogelijk is) je metingen met de metingen van andere punten zoals referentiestations.
• Als dit van toepassing is op jullie onderzoek kunnen jullie kijken naar wat er met de metingen gebeurt door de tijd heen. Is er een patroon te zien?
• Probeer jullie metingen te verklaren aan de hand van andere relevante data die bijvoorbeeld door het KNMI of RIVM wordt verzameld.

Wat schrijven jullie op bij de analyse?

• Wat valt op aan de gegevens?
• Welke mogelijke verklaringen heb jullie daarvoor?
• Hoe helpen deze resultaten bij het beantwoorden van je onderzoeksvraag en deelvragen?

Stap 6

Trek je conclusies

Wat kunnen we met de data concluderen?

Jullie hebben de gegevens geanalyseerd. Nu gaan jullie de belangrijkste vraag beantwoorden: wat betekent dit voor jullie onderzoeksvraag? Maar een goede conclusie is meer dan alleen een antwoord op de onderzoeksvraag. Jullie gaan ook kritisch kijken naar je onderzoek en nadenken over wat de resultaten betekenen.

Wat hoort er in een goede conclusie?

• Het antwoord op de onderzoeksvraag. Wat laat de data zien? Welke antwoorden op de deelvragen geeft dit? Hiermee kunnen jullie een antwoord geven op de onderzoeksvraag.
• Het vergelijken van resultaten. Passen jullie resultaten bij wat er al bekend was over dit onderwerp? Passen de resultaten bij jullie hypothese, of juist niet?
• Een reflectie op de betrouwbaarheid. Hoe zeker zijn jullie van de metingen? Waren er misschien factoren die van invloed kunnen zijn geweest op jullie resultaten
• Een reflectie op dit onderzoek. Wat ging er goed tijdens het onderzoek? Wat had beter gekund? Wat is het nieuwe inzicht dat dit onderzoek biedt?
• Een reflectie op eventueel vervolgonderzoek. Als dit onderzoek opnieuw zou worden uitgevoerd, wat zouden jullie dan anders aanpakken? Welke nieuwe vragen zijn er ontstaan? Hoe kan vervolgonderzoek dit meenemen?

TIP: Denk bijvoorbeeld aan mogelijke gevolgen voor milieu, beleid of bewustwording. Deze conclusies vormt straks een belangrijk onderdeel van de ‘discussie en conclusie’ (stap 7) op de poster voor de Science Fair.

Stap 7

Het maken van een onderzoeksposter

Hoe gaan we ons onderzoek presenteren?

Nu gaan jullie onderzoek zichtbaar maken voor anderen, zodat iedereen kan zien wat jullie hebben ontdekt! Dat doen jullie op 5 juni met een onderzoeksposter. Op deze poster laat je in één oogopslag zien wat er is hebt onderzocht, hoe dat is gedaan en wat er is ontdekt.  Maar wat moet er eigenlijk allemaal op zo’n poster staan?

Geen zorgen, we laten je zien hoe je van je onderzoek een duidelijke, overzichtelijke en opvallende poster maakt waar iedereen in één oogopslag begrijpt wat je hebt gedaan en ontdekt

Wat moet er op een goede onderzoeksposter staan?

• Titel. Kies een korte, duidelijke en pakkende titel. Laat meteen zien waar je onderzoek over gaat en vermijd vage woorden
• Introductie. Leg kort uit: wat het onderwerp is, waarom het interessant of belangrijk is, wat jullie onderzoek toevoegt. Houd dit kort (ongeveer 3–5 zinnen). Gebruik voor de introductie de informatie uit stap 1!
• Onderzoeksvraag. Beschrijf duidelijk: wat jullie precies wilden onderzoeken, waarom die vraag interessant is, welke deelvragen daarbij horen. Gebruik voor de onderzoeksvraag de informatie uit stap 2!
• Methode. Leg uit hoe jullie het onderzoek hebben uitgevoerd, welke metingen of observaties jullie hebben gedaan, welke apparatuur of data jullie hebben gebruikt, hoe vaak en wanneer jullie hebben gemeten. Gebruik voor de methode de informatie uit stap 3 en 4!
• Resultaten. Laat je gegevens zo beknopt en duidelijk mogelijk zien. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld: grafieken, diagrammen, kaarten, tabellen. Schrijf bij elke figuur een korte uitleg: wat zien we hier? Gebruik voor de resultaten de informatie uit stap 4 en 5!
• Discussie en conclusie. Wat is het antwoord op jullie onderzoeksvraag?Wat viel op in jullie resultaten? Hoe zeker zijn jullie van de uitkomsten?Wat zou je bij een volgend onderzoek anders doen? Gebruik voor de discussie en conclusie de informatie uit stap 6!
• Auteurs en bronnen. Zet de namen van alle onderzoekers op de poster, vermeld jullie school, noem de bronnen die je hebt gebruikt.

TIP: Een goede poster trekt aandacht. Gebruik duidelijke figuren, weinig tekst en een overzichtelijke indeling.

Download hier een PowerPoint poster format. Gebruik dit vooral als leidraad. Het is juist goed als je je eigen creativiteit en ideeën toevoegt aan de poster.

Stap 8

Deel de resultaten op de Science Fair

Wat nu?

Onderzoek is pas echt waardevol als je het met anderen deelt. Dit is enorm belangrijk voor de wetenschappelijke wereld, ook jullie onderzoek! Soms kunnen onderzoeksresultaten nieuwe inzichten bieden voor belangrijke onderwerpen zoals volksgezondheid of milieu.

Jullie gaan de poster die jullie hebben gemaakt presenteren tijdens de GLOBE Science Fair op 5 juni. Dit is een inspirerende dat waarop leerlingen uit heel Nederland hun GLOBE-onderzoek gaan presenteren aan een wetenschappelijke jury en aan elkaar.

Dit voelt misschien spannend, maar jullie zijn inmiddels na 7 stappen experts op het gebied van jullie onderzoek! Maak je daarom ook geen zorgen, want deze dag is er om van elkaar te leren en vragen te stellen!

Tips voor het presenteren van jullie onderzoek!

• Probeer duidelijk en rustig te praten
• Oefen met elkaar! Zo weet iedereen goed wat ze moeten zeggen
• Vragen zijn leuk, zo leren mensen van jullie onderzoek
• Vergeet niet: jullie zijn de experts van jullie eigen onderzoek!

Tijdens onderzoek ontstaan vaak nieuwe vragen. Dat is normaal in wetenschap. Deze vragen kunnen het begin zijn van een nieuw onderzoek.

Misschien kunnen jullie de ideeën delen met je docent, zodat toekomstige leerlingen er verder mee aan de slag kunnen.

En wie weet… misschien inspireert dit onderzoek je wel voor je profielwerkstuk.