Onderzoek
fijnstof,
help je mee?
Lesmateriaal
Handleidingen
Deze website is zo opgezet dat leerlingen er zoveel mogelijk zelfstandig mee kunnen werken. Door mee te doen aan de fijnstofcampagne leren de leerlingen over het concept “onderzoek doen” binnen de context van de “fijnstofproblematiek”.
Voor docenten zijn de volgende handleidingen beschikbaar:
Docentenhandleiding (pdf) 
- Technische handleiding stationaire sensorkit (pdf)
- Handleiding werken met RIVM databases (pdf)
- Technische handleiding snuffelfiets (pdf)
- Sodaq Air troubleshooter (pdf)
- Gebruikersovereenkomst leerling: een contract dat je leerlingen kunt laten tekenen als ze de Sodaq Air in bruikleen krijgen.
Snuffelfiets Junior
Het snuffelfiets project is ook beschikbaar voor de bovenbouw van de basisschool. Meer informatie hierover ga naar de pagina: www.globenederland.nl/snuffelfietsjunior
Lesopzet
Hoe zet je het fijnstof project op?
Zoals in alle GLOBE projecten, staat onderzoek doen centraal. Zo ook in de fijnstofmodule. Leerlingen gaan zelf aan de slag om een onderzoek uit te voeren. De metingen doen ze met de sensorkit of met de snuffelfiets om een onderzoeksvraag te beantwoorden. Voor het opzetten van een onderzoekje wordt de onderzoekscyclus gebruikt. Deze geeft stap voor stap weer hoe (wetenschappelijk) onderzoek moet worden opgezet en uitgevoerd. Deze basis kan worden uitgebreid met vakinhoudelijke of meer thematische lessen.
Hoeveel tijd heb je?
Twee lessen
Als je slechts twee lessen beschikbaar hebt, adviseren we om te kiezen voor een introductieles en een verwerkende les. Tussen deze lessen in kan de dataverzameling plaatsvinden.
Met de snuffelfiets kunnen leerlingen bijvoorbeeld in hun eigen tijd metingen uitvoeren, bijvoorbeeld tijdens het fietsen van en naar school of andere bestemmingen. Gebruik je een stationaire sensor, dan kan deze automatisch data verzamelen in de periode tussen de twee lessen, mits je deze van te voren werkend hebt gekregen.
Drie of meer lessen (kort project)
Voor een project met drie of meer lessen start je met de introductieles. Daarna kunnen de leerlingen tijdens de lessen zelf data verzamelen met de sensorkit of de snuffelfiets. Hoe meer lessen je hebt, hoe vaker ze kunnen meten en hoe meer tijd er is voor verwerking en analyse van de gegevens.
Tussen of na de dataverzameling is er ruimte voor een vakinhoudelijke of thematische verdieping, bijvoorbeeld over data-analyse of fijnstof en gezondheid. In de laatste les verwerken de leerlingen de resultaten en trekken ze conclusies.
verdieping per vak
Aansluiting bij diverse vakken
- Alle vakken: wat is luchtkwaliteit en welke rol speelt fijnstof daarin? Welke mogelijkheden zijn er om de uitstoot van fijnstof (zelf) te verminderen? De internationale component van milieuproblemen.
- Biologie: fijnstof heeft invloed op de gezondheid. Het onderzoek sluit dan ook goed aan bij lessen over de luchtwegen en de ademhaling, of bij lessen over de bredere relatie tussen leefomgeving en gezondheid.
- Scheikunde: Fijnstof is een verzamelnaam voor allerlei chemische stoffen die als vaste deeltjes in de lucht zweven. Hier kan je op een scheikundige manier naar kijken.
- Aardrijkskunde: luchtkwaliteit en stedelijke vraagstukken zijn onderwerpen die bij aardrijkskunde aan bod komen. Ook kan je stilstaan bij de geografische spreiding van bronnen van fijnstof.
- NLT: er is een speciale NLT-module ontwikkeld waarbij leerlingen of met de stationaire fijnstofsensor of met de snuffelfietsen aan de slag gaan
- O&O: iedere provincie en veel gemeenten in Nederland hebben het Schone Lucht Akkoord ondertekend. Dit zijn hele mooie potentiële opdrachtgevers.
- T&T: ook voor het examenvak T&T is er een onderzoeksmodule ontwikkeld.
Verdieping
Combineer je onderzoek
Het onderzoeksproject fijnstof past goed bij verschillende onderzoeksprojecten waaronder NO2, weer & klimaat en UHIE.
- NO2 en fijnstof: Leerlingen kunnen onderzoek doen naar de overeenkomsten en verschillen in bronnen van beide stoffen, de gezondheidseffecten of ontdekken hoe NO2 ook een rol speelt in de luchtvervuiling door fijnstof.
- Weer & Klimaat en fijnstof: Het weer heeft een aanzienlijke impact op de concentraties fijnstof in de lucht (zie dit bericht van het KNMI). Leerlingen kunnen bijvoorbeeld onderzoek doen naar de invloed van neerslag, luchttemperatuur, luchtvochtigheid en de wolken op de concentraties fijnstof.
- UHIE en fijnstof: Leerlingen kunnen onderzoeken hoe fijnstof en het Urban Heat Island Effect elkaar versterken, waarbij hogere temperaturen de concentraties fijnstof verhogen en dit op zijn beurt de negatieve effecten op de luchtkwaliteit.
Meer specifieke informatie en ideeën over het combineren van de projecten vind je in de docentenhandleiding.
Ook bijdragen
GLOBE lidmaatschap
Om mee te doen met de fijnstofcampagne moet je school lid zijn van GLOBE. Je kunt dan:
- Meetinstrumenten bestellen;
- Lesmateriaal met een slotje ervoor downloaden;
- Naar GLOBE (trainings)dagen komen;
- Leerlingen hun resultaten laten presenteren op de Science Fair;
- Ondersteuning krijgen.
Check hier of jouw school lid is.
Dorien Dorresteijn - GLOBE
Projectleider GLOBE fijnstof
GLOBE
Contactpersoon
Heb je vragen over het fijnstofproject?
Neem dan contact op met Dorien.