NO2 in de lucht

Kom naar de workshop op het KNMI: 10 maart 2023

Dagen
Uren
Minuten
Seconden

Onderzoek naar luchtkwaliteit met KNMI en RIVM

Waarom meedoen met dit onderzoek?

Dit voorjaar hebben we plek voor 10 scholen om mee te doen met een uniek onderzoek naar NO2 in de atmosfeer. Onder begeleiding van een wetenschapper van het KNMI en van het RIVM gaan leerlingen op 10 plekken in de schoolomgeving speciale meetbuisjes ophangen. De metingen worden door het KNMI gebruikt om satellietwaarnemingen beter te kunnen interpreteren (satellietvalidatie). Het RIVM gebruikt de gegevens ook voor het krijgen van een beter beeld van NO2 verspreiding in Nederland. Meedoen is super leerzaam!

Help je mee?

Leerlingen vergelijken hun metingen met die van de Tropomi satelliet

Lesmateriaal

Wat ontvang je?

Deelnemende scholen ontvangen kosteloos een volledig lesproject voor 1 klas:

  • 10 Palmes buisjes
  • Retourenvelop om naar lab te sturen
  • Lesmateriaal
  • Workshop op de GLOBE ledendag 10 maart op het KNMI
  • Feedback en ondersteuning tijdens het project

Let op: er is in deze campagne maar ruimte voor 10 scholen, dus meld je snel aan!

<<< Palmes buisje
Dit is een plastic buisje met een chemisch reagens dat omgevings-NO2 absorbeert.

Lesmateriaal

Leerdoelen

Niveau: Havo/vwo ob, vmbo bb
Vakken: na/sk/bi/ak/O&O/science

In de 2 basislessen leren de leerlingen:

  1. Hoe zij zelf op wetenschappelijke wijze hun leefomgeving kunnen monitoren en wat het belang daarvan is.
  2. Onderzoeken hoe de NO2 uitstoot per locatie kan verschillen en hoe dit komt. Ze vergelijken hiertoe de 10 meetlocaties rondom de school onderling en ze vergelijken de schoolresultaten met die van andere deelnemende scholen.
  3. Wat het belang is van satellieten (en de validatie daarvan) voor een beter wereldwijd begrip van het milieu (specifiek NO2). Ze vergelijken daartoe de resultaten van alle deelnemende scholen met de Tropomi satelliet gegevens. 

Wil je meer dan 2 lessen aan het project besteden? Dan hebben we de volgende ideeën voor verdiepingsopdrachten. In het lesmateriaal zullen we hier aandacht aan besteden:

  • Alle vakken: wat de “stikstofcrisis” en welke rol speelt NO2  daarin?
    W
    at mogelijkheden zijn om de uitstoot van NO2 (zelf) te verminderen?
    De internationale component van milieuproblemen.
  • Biologie: stikstofkringloop en de rol die de mens hierin speelt. Ook kan je aandacht besteden aan de impact van stikstofoxiden op onze gezondheid.
  • Scheikunde: stikstof komt in verschillende verbindingen voor in onze leefomgeving. Bij scheikunde kan je stilstaan bij de ontstaanswijze van deze stikstofverbindingen en hun rol bij het ontstaan van (secundair) fijnstof. Op die manier is er een mooie connectie te maken met het GLOBE fijnstof onderzoek. Ook de werking van het Palmes buisje zelf is een interessant onderwerp voor scheikunde.
  • Aardrijkskunde: Luchtkwaliteit en stedelijke vraagstukken zijn onderwerpen die bij aardrijkskunde aan bod komen. Ook kan je stilstaan bij de geografische spreiding van stikstofuitstoot of bronnen van stikstof en aardobservatie door satellieten. 
  • Natuurkunde: werking van satellieten.
  • O&O: iedere provincie en veel gemeenten in Nederland hebben het Schone Lucht Akkoord (zie hieronder) ondertekend. Dit zijn hele mooie potentiële opdrachtgevers.

Lesmateriaal

In de klas

Het project kan in 2 lessen uitgevoerd worden. Tussendoor moeten de buisjes opgehangen en weer verzameld en opgestuurd worden door de leerlingen.

  • Les 1: maken meetplan
    Deze les begint met een filmpje waarin de wetenschappers van KNMI en RIVM uitleggen waarom en hoe de leerlingen mee gaan doen.
    Aan de hand van een Powerpoint en werkblad maken de leerlingen vervolgens een meetplan. Ze onderbouwen daarin waar ze de 10 meetbuisjes op gaan hangen. Deze locaties geven ze door via de website.
  • Huiswerk: buisjes ophangen en ophalen
    Leerlingen hangen zelfstandig Palmes buisjes op, zoals aangegeven in meetplan. Na een maand halen ze ze weer op en versturen ze via de antwoordenvelop naar het lab voor analyse.
  • Les 2: verwerken resultaten
    Leerlingen gaan de data interpreteren aan de hand van een werkblad of ze proberen een vooraf geformuleerde onderzoeksvraag te beantwoorden. 

Planning

Tijdlijn

15 februari
2023
Lesmateriaal
Lesmateriaal

Lesmateriaal voor het project komt online. Vanaf dan kun je les 1 inplannen. Deze les geef je uiteraard vóór 17 maart, want dan moeten de leerlingen de buisjes ophangen.

10 maart
2023
Workshop

Workshop op het KNMI voor deelnemende docenten tijdens de GLOBE ledendag. Hier ontvang je 10 meetbuisjes voor je klas

17 maart
2023
Buisjes ophangen

Op 17 maart (of 1 dag ervoor of erna) hangen leerlingen de buisjes op 10 verschillende locaties. Het buisje blijft 1 maand hangen om NO2 te absorberen.

17 april
2023
Buisjes verzamelen

17 april (of 1 dag ervoor of erna) verzamelen de leerlingen de buisjes en sturen ze deze naar het laboratorium voor de bepaling van de gemiddelde NO2 concentratie gedurende de meetperiode.

Begin mei
2023
Verwerken in klas

De klas ontvangt de analyseresultaten van het lab om deze m.b.v. het lesmateriaal te verwerken tot een verslag/poster.

9 juni
2023
Science Fair

Optioneel kunnen de beste leerlingen van iedere school hun resultaten komen presenteren aan de wetenschappers en andere leerlingen/docenten op de GLOBE Science Fair op Wageningen Universiteit

Wetenschappers

Wetenschappers van het KNMI als het RIVM zijn bij dit project betrokken.
Ze gebruiken de data voor hun onderzoek, dragen bij aan het lesmateriaal en geven feedback.

Maak kennis met de wetenschappers op de GLOBE ledendag  op 10 maart op het KNMI

Bas Mijling - KNMI

Bas gaat metingen vanuit de ruimte vergelijken met de metingen van leerlingen om zo de satellietwaarnemingen beter te kunnen interpreteren (satellietvalidatie).

Hester Volten - RIVM

Hester gebruikt de gegevens van de leerlingen voor het krijgen van een meer verfijnd beeld van NO2/NH3 verspreiding in Nederland.

Plek voor 10 scholen

Meedoen?

Er is plek voor maar 10 scholen om mee te doen, dus wees er snel bij! 

Van alle deelnemers verwachten wij dat ze de bijbehorende workshop volgen op de GLOBE ledendag op het KNMI.

Geef in het aanmeldformulier als eerste keuze “NO2 in de lucht” aan en je bent voor zowel de GLOBE ledendag als de NO2 campagne aangemeld. 

???

Vragen?

Heb je nog vragen over deelname aan de campagne?
Neem contact op met Dorien Dorresteijn
Mail: [email protected]
Telefoon: 06 41612023

Schone Lucht Akkoord

SLA 

GLOBE werkt binnen dit project samen met het Schone Lucht Akkoord. Dit is een akkoord tussen Rijk, provincies en een groot aantal gemeenten om de luchtkwaliteit (en daarmee de volksgezondheid) te verbeteren.

NO2 campagne

Partners

KNMI – wetenschappelijke partner
RIVM – wetenschappelijke partner
Schone Lucht Akkoord (SLA) – inhoudelijke partner en sponsor
Netherlands Space Office (NSO) – financier van Palmes buisjes